เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม 2569 ดร.เกศทิพย์ ศุภวานิช อธิบดีกรมส่งเสริมการเรียนรู้ (สกร.) ในฐานะกรรมการและเลขานุการร่วม พร้อมด้วย ดร.วรพงษ์ น่วมอินทร์ รักษาการในตำแหน่งผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านเผยแพร่ทางการศึกษา ปฏิบัติหน้าที่ผู้อำนวยการกลุ่มเทคโนโลยีดิจิทัลและสารสนเทศ เข้าร่วมประชุมคณะกรรมการขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา ระดับชาติ ครั้งที่ 1/2569 ณ ห้องประชุม 301 ตึกบัญชาการ 1 ทำเนียบรัฐบาล โดยมี พลตำรวจเอก เพิ่มพูน ชิดชอบ เป็นประธานการประชุม เพื่อขับเคลื่อนนโยบาย “Thailand Zero Dropout Plus (TZD+)” และยกระดับการติดตามช่วยเหลือเด็กและเยาวชนที่หลุดออกจากระบบการศึกษาอย่างเป็นรูปธรรม

ที่ประชุมรับทราบสถานการณ์เด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา ปี 2568 ซึ่งมีจำนวน 603,095 คน และสามารถนำเด็กและเยาวชนอายุ 3–18 ปี กลับเข้าสู่ระบบการศึกษาแล้วกว่า 334,849 คน พร้อมสะท้อนปัญหาในพื้นที่จริง ทั้งเด็กย้ายถิ่นตามครอบครัวแรงงาน เด็กในแคมป์คนงาน เด็กที่ไม่เคยเข้าเรียน หรือหลุดออกจากระบบเป็นเวลานาน รวมถึงข้อจำกัดด้านการติดตามตัว การประสานงาน และงบประมาณในการดำเนินงาน

ดร.วรพงษ์ น่วมอินทร์ รายงานความก้าวหน้าโครงการ Thailand Zero Dropout (TZD) ว่า จากการบูรณาการฐานข้อมูลร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พบเด็กนอกระบบการศึกษาจำนวน 769,201 คน โดยมีการคัดกรองข้อมูลซ้ำซ้อนและกลุ่มที่อยู่ในความดูแลของหน่วยงานอื่น เพื่อให้ได้กลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจน ปัจจุบันสามารถประมวลผลข้อมูลได้แล้วกว่าร้อยละ 40 พบตัวเด็กแล้วกว่า 220,000 คน และมีเด็กกว่า 13,000 คน ยินยอมให้ข้อมูลและเข้าสู่กระบวนการช่วยเหลือ

ข้อมูลดังกล่าวถูกนำมาจำแนกตามความต้องการ ทั้งด้านการศึกษา การพัฒนาทักษะอาชีพ และทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิต เพื่อเร่งเชื่อมต่อเข้าสู่แพลตฟอร์มการเรียนรู้และการพัฒนาอาชีพร่วมกับภาคีเครือข่ายและผู้ประกอบการ สร้างโอกาสให้เด็กและเยาวชนสามารถกลับคืนสู่ระบบการเรียนรู้และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นอย่างยั่งยืน

ดร.เกศทิพย์ ศุภวานิช ยังได้สะท้อนสถานการณ์เด็กตกหล่นจากระบบการศึกษา โดยเฉพาะเด็กในแคมป์คนงานก่อสร้างและกลุ่มเปราะบาง ซึ่งยังมีอีกจำนวนมากที่เข้าไม่ถึงโอกาสทางการศึกษา พร้อมยกกรณีตัวอย่างในพื้นที่ตำบลหนองสาหร่าย จังหวัดนครราชสีมา ที่เจ้าหน้าที่ สกร. ระดับตำบลพบเด็กพี่น้อง 3 คน อาศัยอยู่ในแคมป์คนงานก่อสร้าง โดยเด็กบางคนไม่เคยเข้าเรียน และบางคนหลุดจากระบบการศึกษามานานหลายปี เนื่องจากการย้ายถิ่นฐานและขาดเอกสารยืนยันตัวตน

อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ สกร. ได้เร่งประสานช่วยเหลือจัดทำเอกสารและส่งเด็กทั้ง 3 คนเข้าเรียนได้สำเร็จ สะท้อนให้เห็นว่ายังมีเด็กอีกจำนวนมากที่ซ่อนตัวอยู่ในชุมชนแรงงานและยังรอการเข้าถึงโอกาสทางการศึกษา

นอกจากนี้ สกร. ยังให้ความสำคัญกับการดูแลแม่ตั้งครรภ์และเด็กเล็กในเรือนจำ โดยมุ่งส่งเสริมการเข้าถึงหนังสือและการอ่านตั้งแต่อยู่ในครรภ์ เพื่อสร้างพื้นฐานพัฒนาการและการเรียนรู้ตั้งแต่วัยเริ่มต้น

ที่ประชุมยังเห็นชอบในหลักการแต่งตั้งคณะอนุกรรมการพัฒนาระบบการจัดการศึกษาที่ยืดหยุ่นและบูรณาการระหว่างหน่วยงาน เพื่อออกแบบกลไกการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับเด็กแต่ละกลุ่ม พร้อมพัฒนาระบบส่งต่อข้อมูลและการช่วยเหลือให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น รวมถึงพิจารณาแนวทางการจัด “Prime Minister’s TZD+ Awards” เพื่อยกย่องหน่วยงานและบุคคลต้นแบบที่มีบทบาทโดดเด่นในการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา

อีกทั้ง ยังมีการหารือแนวทางขับเคลื่อน “ASEAN Zero Dropout 2030” เพื่อผลักดันความร่วมมือระดับภูมิภาค โดยประเทศไทยเตรียมนำเสนอผลการดำเนินงานต่อเวทีอาเซียน ในช่วงที่ไทยเป็นเจ้าภาพการประชุมอาเซียน ปี 2571

“ปัญหาเด็กที่หลุดจากระบบการศึกษามักเกิดจากข้อจำกัดด้านเศรษฐกิจ การย้ายถิ่นฐาน และการขาดเอกสารสำคัญ การค้นหาเด็กให้พบและส่งต่อโอกาสทางการศึกษาด้วยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน จึงเป็นภารกิจสำคัญที่จะช่วยไม่ให้เด็กและเยาวชนสูญเสียโอกาสในการพัฒนาตนเองและเติบโตอย่างมีคุณภาพ” ดร.เกศทิพย์ กล่าว