วันที่ 15 กรกฎาคม 2569 ดร.เกศทิพย์ ศุภวานิช อธิบดีกรมส่งเสริมการเรียนรู้ มอบหมายให้ ดร.รุ่งอรุณ ไสยโสภณ รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเรียนรู้ และนายอุดมศักดิ์ บุญก่อ เลขานุการกรม เข้าร่วมการประชุมคณะทำงานดำเนินงานพิทักษ์สิทธิและเสรีภาพ กระทรวงศึกษาธิการ ครั้งที่ 2/2569 โดยมี นายอัครนันท์ กัณณ์กิตตินันท์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธานการประชุม พร้อมด้วย ผศ.ลิณธิภรณ์ วริณวัชรโรจน์ ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงศึกษาธิการ คุณปารมี ไวจงเจริญ ที่ปรึกษารัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ นายสุรศักดิ์ อินศรีไกร รองปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ผู้บริหารและผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เข้าร่วมประชุม ณ ห้องประชุมราชวัลลภ ณ ห้องประชุมราชวัลลภ กระทรวงศึกษาธิการ เพื่อพิจารณาการจัดตั้งศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย ของกระทรวงศึกษาธิการ

การดำเนินงานดังกล่าวสืบเนื่องจากนโยบายของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งมุ่งเน้นการพิทักษ์สิทธิและเสรีภาพของผู้เรียน ครู และบุคลากรทางการศึกษา เพื่อให้โรงเรียนและสถานศึกษาเป็น “พื้นที่ปลอดภัย” อย่างแท้จริง พร้อมกำหนดให้มีการจัดตั้งศูนย์พิทักษ์สิทธิและเสรีภาพ เพื่อเป็นศูนย์กลางในการขับเคลื่อนข้อมูลระหว่างนักกฎหมาย นักจิตวิทยา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

กระทรวงศึกษาธิการได้มีคำสั่งที่ 724/2569 ลงวันที่ 7 พฤษภาคม 2569 แต่งตั้งคณะทำงานดำเนินงานพิทักษ์สิทธิและเสรีภาพ กระทรวงศึกษาธิการ และแต่งตั้งคณะทำงานจำนวน 4 คณะ ได้แก่ คณะทำงานจัดทำโครงสร้างศูนย์พิทักษ์สิทธิและเสรีภาพของนักเรียน ครู และบุคลากรทางการศึกษา คณะทำงานบูรณาการป้องกันและพิทักษ์สิทธิและเสรีภาพ คณะทำงานจัดทำระบบรับแจ้งเหตุ และคณะทำงานกำหนดแนวทางการสอบสวนและเยียวยากรณีการละเมิดสิทธิและเสรีภาพของนักเรียน ครู และบุคลากรทางการศึกษา

ก่อนการประชุมครั้งนี้ คณะทำงานจัดทำโครงสร้างศูนย์พิทักษ์สิทธิและเสรีภาพของนักเรียน ครู และบุคลากรทางการศึกษา ได้ประชุมครั้งที่ 1/2569 เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2569 เพื่อพิจารณาแนวทางการจัดทำโครงสร้าง บทบาท หน้าที่ และอำนาจของศูนย์ และประชุมครั้งที่ 2/2569 เมื่อวันที่ 23 มิถุนายน 2569 เพื่อพิจารณาร่างประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง จัดตั้งศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย ของกระทรวงศึกษาธิการ พร้อมมอบหมายให้สำนักนิติการ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ตรวจสำนวนทางนิติการให้มีความครบถ้วน ถูกต้อง และสมบูรณ์

ต่อมา คณะทำงานจัดทำโครงสร้างศูนย์พิทักษ์สิทธิและเสรีภาพของนักเรียน ครู และบุคลากรทางการศึกษา ได้ประชุมครั้งที่ 3/2569 เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม 2569 เพื่อพิจารณาร่างประกาศกระทรวงศึกษาธิการที่ผ่านการตรวจสำนวนทางนิติการแล้ว ก่อนนำเสนอต่อคณะทำงานดำเนินงานพิทักษ์สิทธิและเสรีภาพ กระทรวงศึกษาธิการ ในการประชุมครั้งที่ 2/2569 เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2569

ที่ประชุมเห็นชอบให้มีการจัดตั้ง “ศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย ของกระทรวงศึกษาธิการ” เป็นหน่วยงานภายในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ มีภารกิจเป็นศูนย์กลางในการคุ้มครอง ป้องกัน ส่งเสริม และพิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัยทั้งร่างกายและจิตใจของผู้เรียน ครู คณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา

ศูนย์ดังกล่าวมีหน้าที่และอำนาจในการดำเนินงานด้านการคุ้มครอง ป้องกัน ส่งเสริม และพิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย รับเรื่องร้องเรียน ร้องทุกข์ และแจ้งเหตุเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิและเสรีภาพ เป็นศูนย์ประสานความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จัดทำฐานข้อมูลและสารสนเทศ เฝ้าระวังสถานการณ์ และรายงานด้านสิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัยของกระทรวงศึกษาธิการ ตลอดจนปฏิบัติงานร่วมกับหรือสนับสนุนการปฏิบัติงานของหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้องหรือที่ได้รับมอบหมาย

นอกจากนี้ ร่างประกาศยังกำหนดให้มี “คณะกรรมการพิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัย ของกระทรวงศึกษาธิการ” เรียกโดยย่อว่า “กพส.” โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ หรือรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการมอบหมาย เป็นประธานกรรมการ ปลัดกระทรวงศึกษาธิการเป็นรองประธานกรรมการ และมีผู้บริหารส่วนราชการและผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องร่วมเป็นกรรมการ โดยอธิบดีกรมส่งเสริมการเรียนรู้เป็นกรรมการโดยตำแหน่ง

การประชุมครั้งนี้เป็นขั้นตอนสำคัญในการกำหนดกลไกกลางของกระทรวงศึกษาธิการ เพื่อให้การดำเนินงานด้านการคุ้มครอง ป้องกัน ส่งเสริม และพิทักษ์สิทธิ เสรีภาพ และความปลอดภัยของผู้เรียน ครู คณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา มีโครงสร้าง หน้าที่ และระบบการประสานงานที่ชัดเจนตามกรอบที่กำหนดไว้ในร่างประกาศกระทรวงศึกษาธิการ